Górsko

Górsko

Wieś od zachodu i północy sąsiaduje z poligonem wojskowym, od północnego wschodu ze Złakowem, od południa z Marszewem, a od południowego zachodu z Królewem. Wieś położona jest na pagórkowatym terenie wzdłuż drogi powiatowej o nr 0534Z Górsko - Postomino.

Powierzchnia miejscowości Górsko wynosi 433.97 ha, w tym użytki rolne 240.06 ha.

Historia i dziedzictwo kulturowe miejscowości

Na mapie Lubinusa z 1618 r. Górsko wymienione jest jako Gorieshagen, w 1798-Gorshagen. W latach 1945-1950 Jagasowo. Od 1951 r. Górsko. W dokumentach wymienione jest po raz pierwszy w 1480 roku, choć lokacja z pewnością miała miejsce wcześniej. Wieś była puttkamerowskim lennem ze spuścizny Święców. Okresowo była we władaniu w drodze zastawu rodzin: von Below, von Kleist i von Natzmer.

W 1784 roku w Górsku znajdował się folwark, 9 chłopów, 3 chałupników, rybak, owczarz. W 1910 roku posiadłość Złakowo, do której należało Górsko, Wicko, Marszewo i Królewo nabyło od Puttkamerów, dla swojego syna Jerzego, Wilhelm von Zitzewitz. Ten z kolei sprzedał Górsko i Marszewo w 1938 roku Pomorskiemu Zakładowi Kredytowemu Ziemskiemu. W 1818 roku powierzchnia wsi wraz z gruntami liczyła 201,6 ha i do 1939 roku się nie zmieniała. Liczba ludności wynosiła: w 1818 roku 249, w 1871- 232, 1905- 235, w 1933-204 i w 1939- 253. W 1871 we wsi było 25 gospodarstw, w 1895-26, w 1925- 56 i w 1939- 57.

Około 1939 roku w Górsku było 10 małych gospodarstw od 7 do 20 ha i 2 powyżej 20 hektarów. W wiosce była gospoda, agencja pocztowa, 2 stolarzy, murarz, szewc, krawiec. Podstawą gospodarki mieszkańców była uprawa zbóż i mleczarstwo. Mieszkańcy ewangelicy należeli do parafii w Marszewie. W wiosce działała też jednoklasowa szkoła. W 1818 roku z powodu braku budynku szkolnego lekcje odbywały się w domu nauczyciela, który prowadził dodatkowo małe gospodarstwo rolne. Nauczycielem był wtedy małorolny chłop Johannes Steckmann, samouk. Władze szkolne uznały, że ma miły stosunek do dzieci i dość dobre wyniki nauczania. Dziedzic płacił za remonty, a gmina 3 talary rocznie czynszu. W 1826 roku zaczęto budowę szkoły, którą w 1836 opisano jako jasną i przyjemną. W połowie XIX wieku do szkoły uczęszczało około 70 uczniów. Kolejnymi nauczycielami byli: Friedrich Hardtke, a następnie 24 letni Ludwig Buhrow, który przez długi czas uczył w tej szkole. W 1879 roku wprowadzono nowy przedmiot prace ręczne, których uczyła córka sołtysa Helene Henke (2 godziny tygodniowo za 30 marek rocznie). Ostatnim nauczycielem przed 1945 rokiem był Georg Radde. 8 marca 1945 roku do wsi wkroczyły oddziały radzieckie. W 1946 roku ludność niemiecka została wysiedlona. Po wojnie liczba ludności wynosiła: w 1950 roku-75 osób, w 1960- 83, w 1970-92, w 1980-85, w 1990- 88 i w 2004r.- 89. Wieś liczy 17 gospodarstw.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Przestrzenna struktura miejscowości

Obecnie układ wsi to ulicówka (choć może się wywodzić z pierwotnej owalnicy). Część budynków powstałych w XIX i pierwszych dziesięcioleciach XX wieku nie posiada już niektórych obiektów gospodarczych. Mało czytelny jest też układ zabudowań dawnego majątku w środkowej części wsi. Przeważa zabudowa zamknięta w czworoboku z przejazdem na podwórze przez dom bramny lub wrota stodoły. Budynek mieszkalny usytuowany jest w części tylnej. Przykładem są zagrody nr 1,5,16,17,19,21. Budynki mieszkalne są przeważnie murowane z cegły. Wyróżnia się zagroda 22 z dobrze utrzymanymi budynkami wraz z otoczeniem.

Zasoby przyrodnicze

Miejscowość położona jest na Obszarze Chronionego Krajobrazu pn. „Pas Pobrzeża na zachód od Ustki”. Obszar utworzony w celu ochrony fragmentu wybrzeża Bałtyckiego z występującymi tu charakterystycznymi zbiorowiskami roślinnymi plaż, wydm i klifów oraz rozległych, zatorfionych równin wraz z jeziorem Wicko na ich zapleczu oraz dla zachowania unikalnych krajobrazów Pomorza Środkowego, w celu zabezpieczenia ich dla turystyki i wypoczynku.

Do głównych walorów obszaru należą: charakterystyczny, równoleżnikowy układ siedlisk i zróżnicowana w tym układzie szata roślinna, reprezentująca większość zbiorowisk roślinnych związanych z wydmowym i klifowym typem brzegu Bałtyku, obniżeniami równin przymorskich wraz z ograniczającymi je od południa pasmami wzgórz.

Do najbardziej interesujących należą zbiorowiska wydm: białej i szarej z charakterystycznymi gatunkami, jak trawy - wydmuchrzyca i piaskownica, mikołajek nadmorski, storczyk kruszczyk rdzawoczerwony, postaci nadmorskiego boru bażynowego, fragmenty acidofilnego lasu brzozowo - dębowego na zapleczu wałów wydmowych, zbiorowiska mokrych łąk, zarośli wierzbowych i brzeziny bagiennej na równinach oraz jedno z eutroficznych, przymorskich jezior - Wicko, okolone rozwiniętymi zbiorowiskami różnych typów szuwarów. W pobliżu Górska przebiegają następujące szlaki turystyczne, w tym:

    szlaki (trasy) rowerowe:
    1. „Hanzeatycka trasa nadmorska” (czerwona): biegnąca drogą wojewódzką W 102 do Jarosławca, a dalej w okolice jeziora Wicko, przez Jezierzany, Łącko i Korlino (drogą gminną G 3926003), dalej do Królewa (drogą W 39101), dalej do Marszewa (drogą 3926101z) i dalej nasypem kolejowym do miejscowości Zaleskie,
    2. Trasa regionalna, żółta: Marszewo-Postomino-Pieńkówko - Tyń-Staniewice-Nosalin-Pałowo-Gać,

    szlaki piesze:
    1. „Szlak Północny”, czerwony, pokrywający się z rowerową „Hanzeatycką trasą nadmorską”.

Gospodarka i rolnictwo

Na terenie miejscowości zarejestrowane są 3 podmioty prowadzące działalność gospodarczą w branży budowlanej. W Górsku funkcjonuje 31 indywidualnych gospodarstw rolnych, z których 5 posiada powierzchnię 1-2 ha, 8 gospodarstw posiada powierzchnię powyżej 15ha; 11 gospodarstw posiada powierzchnię do 1 ha.

Ze względu na bardzo atrakcyjne położenie (4 km od plaży) w Górsku rozwija się agroturystyka. W miejscowości zarejestrowane są 4 kwatery agroturystyczne. Przed sezonem turystycznym właściciele gospodarstw agroturystycznych otrzymują zgodę wojska na korzystanie z plaży (jedynie w miesiącu lipcu) znajdującej się na terenie poligonu przez ich wczasowiczów