Szaniec Jezuicki
Szaniec Jezuicki
Szaniec Jezuicki (niem. Jesuiterschanze) fort trapezowy zbudowany przez Prusaków na krawędzi wysoczyzny w miejscu, które góruje nad Starymi Szkotami w Gdańsku przy ulicy Kolonia Anielinki. Dobrze zachowany stanowiący przykład wczesnego fortu wysuniętego tzw. szkoły nowopruskiej. Budowany w sposób eksperymentalny. Budowla ceglana z użyciem betonowych konstrukcji. Nazwa fortu nawiązuje do pobliskiego kolegium jezuitów przy kościele św. Ignacego oraz do wcześniejszych fortyfikacji wznoszonych w tym miejscu w XVIII i na początku XIX wieku.
Budowę fortu zaprojektowano tak, by służyła do obrony wzniesienia. Opanowane przez nieprzyjaciela mogło doprowadzić do ostrzelania Gdańska od strony południowej, w tym magazynów na Wyspie Spichrzów. Budowano go etapami, wielokrotnie zmieniając projekt w latach 1843-1868. Warownie wzniesione w 1867r. wykonano jako monolitowe obiekty betonowe, zaś magazyn na proch i laboratorium amunicyjne ze stopów stalowo-betonowych.
Fort kształtem przypomina trapez, dłuższą podstawą zbudowany w kierunku miasta. Ze wszystkich stron otacza go sucha, wysoka fosa, której skarpa i przeciwskarpa są całe murowane. W wale umieszczone są prochownie, laboratorium amunicyjne i warownie. Bocznej fosy broniły dwie kaponiery za strzelnicami w dwóch kondygnacjach, oraz galerie strzeleckie przeciwskarpy. Niestety nie zachował się magazyn prochowy w formie krzyżowej redity. Historia jego wykorzystania nie jest dobrze znana, lecz był pierwszym z dziesięciu fortów, które planowano wybudować w systemie gdańskiej twierdzy pierścieniowej.
Po Drugiej Wojnie Światowej teren fortu użytkowała Obrona Cywilna, znajdowała się tam także jakiś czas radiostacja.
Położenie: ulica Kolonia Anielinki, Gdańsk.